Category Teoria

Mikroekonomiczny wymiar ubezpieczeń społecznych

Z międzygeneracyjnego charakteru redystrybucji dochodów przez ubezpieczenia społeczne wynika też ważna dla gospodarki sprzeczność między celami czysto ekonomicznymi a celami społecznymi. Nadmierne obciążenie składkami ubezpieczeniowymi generacji czynnej zawodowo obniża motywację do pracy, pozostaje więc w kolizji z efektywnością gospodarowania, czyli – w ostateczności – z procesami wzrostu gospodarczego. Sprzeczność ta przejawia się w ostrej postaci wówczas, gdy ubezpieczenia (składki) mają charakter przymusowy, gdy w system emerytalno-rentowy wbudowane są elementy pozaubezpieczeniowe (fiskalne).

przeczytaj resztę

Mechanizm powstawania deficytu budżetowego cz. III

Punktem wyjścia analizy jest założenie, że w okresie od T0 do Tl występował stan równowagi między dochodami a wydatkami. W następnym okresie, od Tt do T2, strumień dochodów budżetowych był większy niż strumień wydatków, czego skutkiem jest dodatnie saldo (nadwyżka budżetowa), przekształcające się w akumulację publiczną. W kolejnym okresie, od T2 do T3, także występuje nadwyżka budżetowa (100 jednostek), ale wartość akumulacji publicznej wzrasta już do 150 jednostek. Następny rok budżetowy przynosi deficyt. Zakumulowane w poprzednich okresach nadwyżki pozwalają pokryć ten deficyt bez konieczności zadłużania się. Co więcej, zachowana została część zgromadzonych wcześniej finansowych zasobów publicznych (80 jednostek). Chociaż więc w okresie od T3 do TĄ budżet wykazał deficyt w ujęciu rocznym, to przy uwzględnieniu zakumulowanych poprzednio finansowych zasobów publicznych wciąż występuje dodatnie saldo. Sytuacja zmie- nia się w okresie od Ti do Ts, kiedy to deficyt budżetowy jest większy niż finansowe zasoby publiczne, co doprowadza do powstania długu publicznego. Dług ten utrzymuje się nadal (choć się zmniejsza) mimo że w okresie następnym, w ujęciu strumieniowym, znowu pojawiła się nadwyżka budżetowa.

przeczytaj resztę

Zalecenia A. H. Hansena

Poglądy Keynesa, które wywarły tak silny wpływ na teorię finansów publicznych, zostały rozwinięte przez wielu ekonomistów. Należy do nich zaliczyć zwłaszcza amerykańskiego ekonomistę Alvina Harveya Hansena (1887- _1975)36 Hansen zasłynął m.in. tym, że w sposób kategoryczny odrzucił zasadę zrównoważenia budżetu. Nie oznaczało to bynajmniej lekceważenia równowagi ogólnej w gospodarce. Idea poglądów Hansena sprowadza się do twierdzenia, że równowaga budżetowa nie może być celem samym w sobie, że powinna być traktowana jako jeden z elementów funkcjonowania ogólnego mechanizmu gospodarki rynkowej. Stąd też Hansen zalecał takie finansowanie wydatków rządowych, aby gospodarka powróciła do równowagi, aby nastąpił powrót do pełnego wykorzystania zdolności wytwórczych i likwidacji (ograniczenia) bezrobocia. Cele te można osiągnąć stosując jedną z czterech metod finansowania wydatków rządowych, przy czym rząd (państwo) powinno działać według następującego scenariusza37:

przeczytaj resztę

Rodzaje wydatków publicznych cz. III

Transfery zewnętrzne oznaczają zasilanie podmiotów prywatnych w pieniądz pochodzący ze środków publicznych: mogą one być związane z finansowym wspieraniem przez władze publiczne realizacji ważnych celów społecznych i gospodarczych. Mogą to być np. transfery na rzecz spółdzielczego i prywatnego budownictwa mieszkaniowego czy transfery na rzecz prywatnego rolnictwa.

przeczytaj resztę

Biznes plan pomaga planować tworzenie firmy

Biznes plan pomaga firmom zaistnieć. W biznes planie opisuje się sposób tworzenia firmy, rodzaj jej działalności, plany oraz rozwój. Strategia i misja firmy są także wpisane w biznes planie. Niejedna osoba ma zamiar napisać taki biznesplan i rozpocząć działalność gospodarczą. Jeśli człowiek nie potrafi napisać biznes planu to za niego taki plan sporządzi profesjonalna firma. Dobry biznesplan potrafi zracjonalizować plany działalności gospodarczej, zaplanować rozwój, umożliwić dobre funkcjonowanie na co dzień. Dzięki niemu niejedna osoba rozwija się o wiele lepiej, optymalniej i pełniej, zarabia pieniądze zatrudnia pracowników, zaciąga kredyty...

przeczytaj resztę

Skup złotych monet daje pieniądze

Skup złotych monet jest świetnym biznesem. Jest to zadanie ogólnoświatowe. Monety są bezcenne i można na nie liczyć, bo one dają wiele urozmaicenia w codziennym życiu. Klienci radzą sobie z handlem monetami. Kolekcjonerzy zbierają złote monety z całego świata. Zakup takich monet to wartość dla wielu osób. Dzięki nim można wzbogacić własne zbiory lub wystawić złote monety na sprzedaż. Klienci cieszą się takimi walutami, kolekcjonują złote monety, wiedząc, że jest to podstawa każdego interesu.

przeczytaj resztę

Problem granic autonomii władz samorządowych

Decentralizacja finansów publicznych najpełniej dokonuje się przez przeniesienie istotnej części kompetencji, obowiązków i alokacji środków pieniężnych na szczebel lokalny. Wynika to z podkreślonego już faktu, że decyzje finansowe odnośnie do wydatków publicznych podejmują władze publiczne, które z natury rzeczy powinny mieć najlepsze rozeznanie co do potrzeb zbiorowości lokalnych. Ponadto system tworzenia lokalnych zasobów finansowych może mieć wbudowane silne bodźce oddziałujące na władze samorządowe w celu powiększania dochodów przeznaczonych na potrzeby lokalne.

przeczytaj resztę

Istota wydatków publicznych cz. II

Ekonomiczny sens wydatków publicznych polega na tym, że w ich wyniku następuje alokacja dóbr, czyli wykorzystanie części produktu krajowego brutto. Wydatki publiczne stanowią więc kluczowy element administracyjnego mechanizmu alokacji zasobów w gospodarce. Mechanizm ten musi współistnieć z rynkowym mechanizmem alokacji zasobów przynajmniej w takim zakresie, w jakim niemożliwe jest zastosowanie mechanizmu rynkowego, a więc w przypadku potrzeb wspólnych, które – ze względu na ich cechy fizyczne – muszą być zaspokojone w sposób kolektywny. W pewnym obszarze istnieje możliwość alternatywnego zastosowania mechanizmu rynkowego albo mechanizmu administracyjnego. Przykładem mogą być usługi zdrowotne i usługi edukacyjne.

przeczytaj resztę

Funkcja stabilizacyjna cz. II

Nie podejmując dyskusji z argumentami zgłaszanymi przez zwolenników i przez przeciwników polityki fiskalnej zauważmy, że w praktyce konieczne jest pragmatyczne, a nie doktrynalne, podejście do instrumentów oddziaływania państwa na gospodarkę. To pragmatyczne podejście oznacza konieczność i możliwość wykorzystania w funkcji stabilizacyjnej gospodarki zarówno instrumentów fiskalnych, jak i monetarnych. W każdym razie posługiwanie się instrumentami fiskalnymi zawsze jest konieczne, tak w odniesieniu do alokacji zasobów w gospodarce, jak i w odniesieniu do redystrybucji dochodów. Jeżeli tak, to rezygnacja z możliwości, jakie tkwią w fiskalnych instrumentach alokacyjnych i redystrybucyjnych w celu wykorzystania ich do stabilizacji gospodarki, byłoby błędem doktrynalnym.

przeczytaj resztę

Finansowe podstawy autonomii władz samorządowych cz. II

Finansowe podstawy działalności władz samorządowych są również uzależnione od możliwości zaciągania pożyczek przez władze samorządowe, tak krótkoterminowych jak i średnio- oraz długoterminowych. Natura procesów gospodarczych i związanych z nimi procesów finansowych jest taka, że przebiegają one nierytmicznie. W kontekście naszych rozważań chodzi o niedostosowanie wpływu środków pieniężnych (np. podatków, subwencji) do potrzeb wydatkowych władz. Zapewnienie bieżącej płynności finansowej władz samorządowych może być osiągane na drodze zaciągania pożyczek (kredytów). W takim przypadku władze samorządowe występują na rynkach pożyczkowych jak każdy inny podmiot gospodarczy, a pożyczki (kredyty) zaciągane są na warunkach konkurencyjnych, co w ostateczności zmniejsza możliwości wydatkowania środków pieniężnych na statutową działalność władz samorządowych. Wynika to z faktu, że część dochodów z podatków, subwencji, z majątku itp. musi być przeznaczona na koszty zaciągania pożyczek. Z tych właśnie względów, a także, aby nie dopuścić do nadmiernego zadłużenia się władz lokalnych, władze państwowe mogą wprowadzić ograniczenia co do poziomu zaciąganych pożyczek (kredytów) w skali roku fiskalnego.

przeczytaj resztę

Dzieje budżetu państwa

Za ważny etap w rozwoju budżetu państwa należy też uznać, dzisiaj nader oczywisty, fakt wiązania procesów gromadzenia dochodów z wydatkami budżetowymi. Ekspansja władzy wykonawczej w dziedzinie nakładania podatków oraz próby jej hamowania przez władze przedstawicielskie postawiły na porządku dziennym sprawę wykorzystania zasobów budżetowych. Prawo do kontroli wydatków wywalczył jako pierwszy parlament angielski w roku 1688 w tzw. „Petition of Rights”.

przeczytaj resztę

Dobro publiczne – dalszy opis

Według kryterium ekonomicznego o tym, czy dobro ma charakter publiczny, czy prywatny decyduje źródło odpłatności. Dobrami publicznymi są te dobra (towary, usługi), które są finansowane przez budżet państwa, budżety samorządowe i inne fundusze publiczne. W takim ujęciu dobra publiczne tworzą konsumpcję zbiorową społeczeństwa, która jest finansowana z funduszy publicznych. Dla odbiorców dóbr publicznych oznacza to, że są one dostarczane bezpłatnie lub za częściową odpłatnością. Ta cecha dóbr publicznych powoduje, że są one przedmiotem ostrych kontrowersji wśród ekonomistów i polityków. Ich źródłem jest to, że iluzoryczna bezpłatność (rozdawanie) dóbr publicznych może prowadzić do marnotrawstwa i nadużyć w gospodarowaniu nimi. Niebezpieczeństwo tych negatywnych zjawisk istnieje zawsze, gdy mamy do czynienia z bezpłatnością: stąd ostra krytyka ze strony zwolenników rynkowego (za pełną odpłatnością) zaspokajania jak największej części potrzeb ludzkich.

przeczytaj resztę