Category Teoria

Nauka o finansach publicznych musi szukać odpowiedzi

Nauka o finansach publicznych bada zatem zarówno przyczyny, dla których tworzy się fundusze publiczne, jak też różnorodne skutki, jakie wywołuje tworzenie funduszy publicznych. Ustalania przyczyn oraz skutków powstawania funduszy publicznych nie można ograniczać do pytań i odpowiedzi formułowanych na wysokim szczeblu abstrakcji. Nie można np. poprzestać jedynie na skonstatowaniu faktu, że fundusze publiczne powstają dlatego, że państwo i inne związki publicznoprawne zgłaszają popyt na pieniądz. Nauka o finansach publicznych musi szukać odpowiedzi m.in. na następujące podstawowe pytania:

przeczytaj resztę

Dobro społeczne – kontynuacja

Konkludując można stwierdzić, że dobra publiczne zawsze są finansowane z funduszy publicznych i można je nazwać klasycznymi dobrami publicznymi, dobrami publicznymi sensu stricto, ze względu także na ich naturalne cechy. Dobra społeczne mogą być finansowane w całości lub w części z funduszy publicznych i wówczas można by mówić o dobrach publicznych sensu largo, które obejmują klasyczne dobra publiczne oraz dobra publiczne, które ze względu na społeczne znaczenie (politykę społeczną) są finansowane z funduszy publicznych. Wreszcie dobra prywatne są finansowane wyłącznie z funduszy prywatnych.

przeczytaj resztę

Podatek a alokacja zasobów w gospodarce rynkowej

Podatek – co wiemy z definicji – jest atrybutem władzy, którym posługuje się ona do zebrania niezbędnych funduszy na działalność związaną z jej funkcjami. Znaczenie podatku wynika m.in. stąd, że jest on podstawowym rodzajem dochodów państwa. Inne rodzaje dochodów, zwłaszcza dochody zwrotne, mają niewielki udział w dochodach państwa. Nie oznacza to, że można pomniejszać znaczenie dochodów zwrotnych w działalności finansowej państwa. Państwo niejednokrotnie może stawać przed dylematem: podnosić podatki czy zaciągać pożyczki. Jednak pożyczki zaciągnięte przez państwo także muszą być spłacone wraz z kosztami ich obsługi. Źródłem zwrotu długów są więc w ostateczności dochody podatkowe lub ««ji-podatkowe.

przeczytaj resztę

Czynniki równowagi budżetowej

Identyfikacja i systematyka czynników kształtujących równowagę budżetową nie należy do zadań łatwych. Podchodząc do zagadnienia w sposób krańcowy można stwierdzić, że na równowagę budżetową wpływają wszystkie (a ilość ich jest ogromna) operacje dochodowe i wydatkowe budżetu.

przeczytaj resztę

Przerzucalność podatków

Możliwości przerzucania podatków pośrednich wyznaczają warunki, które panują na rynku towarów i usług. Prawidłowość jest następująca: im bardziej zmonopolizowany jest rynek, im mniejsza jest elastyczność popytu względem ceny zawierającej podatek, tym większe są możliwości przerzucenia skutków opodatkowania na nabywców (konsumentów). Wiele zależy też od rodzaju tych towarów i usług, na które nakłada się podatek. Jeżeli reakcją nabywcy na nałożenie podatku będzie rezygnacja z zakupu lub istotne ograniczenie ilości zakupionego towaru, to wówczas nie tylko podatek nie zostanie przerzucony, lecz w całości lub w części w ogóle nie zostanie zrealizowany.

przeczytaj resztę

Rodzaje funduszy celowych

Publiczne fundusze celowe mogą być klasyfikowane z różnych punktów widzenia. Trzy kryteria można jednak uznać za podstawowe. Należą do nich kryteria:

przeczytaj resztę

Ubezpieczenie od bezrobocia

Źródłem finansowania świadczeń na wypadek utraty pracy lub braku możliwości jej znalezienia przez absolwentów szkół czy w ogóle przez ludzi wkraczających w wiek aktywności zawodowej, mogą być podatki, które wpływają do budżetu państwa (budżetu samorządowego). Taki system ma cechy właściwe zaopatrzeniu finansowemu.

przeczytaj resztę

Zagadnienie efektywności wydatków publicznych cz. II

Wszystko to, oczywiście, nie zmienia faktu, że w przypadku wydatków publicznych na obronę narodową nie jest możliwe zastosowanie kryteriów pomiaru efektywności. Z tych właśnie powodów napotykamy zupełnie podstawowy problem bezwzględnego poziomu wydatków na ten cel, struktury wydatków itd.

przeczytaj resztę

Opłaty – kontynuacja

Dla oceny charakteru opłaty ważne jest też, w jakim stopniu wnoszenie opłaty jest dobrowolne, a w jakim przymusowe. Jeśli wnoszenie opłat jest przymusowe, a jeszcze do tego wysokość opłaty jest niewspółmierna do kosztów, to jej podobieństwo do podatku jest jeszcze większe. Kwestia przymusowości opłat może być zresztą różnie interpretowana i nie musi oznaczać przymusu administracyjnego, charakterystycznego dla stosunku podatkowego. Rzecz polega na tym, że przy pewnym rozwoju cywilizacji obywatel zmuszony jest do korzystania z pewnych świadczeń ze strony władz publicznych, świadczeń, za które pobierane są opłaty. Przykładem takiej sytuacji jest posiadanie paszportu, które nie jest obowiązkowe, ale jest praktyczne. Ponadto opłaty mogą być stosowane wtedy, gdy na mocy obowiązujących przepisów (różnej treści i rangi) obywatel musi dokonać pewnej czynności, w związku z którą konieczne jest wniesienie opłaty. Sytuacje takie występują przy różnych sprawach administracyjnych, np. przy wypisaniu dowodu osobistego lub wypisaniu świadectwa w szkole podstawowej. Posiadanie dowodu osobistego jest obowiązkowe, podobnie jak uczęszczanie dziecka do szkoły na szczeblu podstawowym. W sytuacjach takich mamy do czynienia z przymusem pośrednim. Znajomość podobieństw i różnic między podatkiem a opłatą jest ważna dlatego, że przez rozbudowany system opłat władze publiczne mogą ukrywać fiskalizm, czasami nadmierny.

przeczytaj resztę

Co tworzy sektor publiczny?

Zaliczanie przedsiębiorstw państwowych do sektora publicznego i na tej podstawie określanie udziału państwa w gospodarce rynkowej nie znajduje podstaw3. W ramach własności publicznej występują więc różne funkcje ekonomiczne.

przeczytaj resztę

Podatki bezpośrednie i pośrednie

Z wymienionych przyczyn znaczenie podatków dochodowych w tworzeniu funduszy publicznych związane jest z podatkami obciążającymi dochód gospodarstw domowych, zwłaszcza dochód z pracy najemnej.

przeczytaj resztę

Rodzaje publicznych funduszy lokalnych

W praktyce wykształciły się dwie podstawowe formy organizacyjne gromadzenia środków pieniężnych władz lokalnych: są to:

przeczytaj resztę